Menu

O destrukcyjnym wpływie sieci

O destrukcyjnym wpływie sieci

Internet może mieć silny i destrukcyjny wpływ na rozwój młodego człowieka. Sygnałami ostrzegawczymi mogą być: surfowanie w sieci więcej czasu niż się zamierzało, sprawdzanie poczty elektronicznej przed wykonaniem pozostałych zadań, czy nawet powtarzane w duchu „jeszcze tylko chwilkę”. W rankingu europejskim Polska znajduje się na trzecim miejscu pod względem liczby osób dysfunkcyjnie korzystających z Internetu.

Nadużywanie a dysfunkcyjne używanie Internetu

Zjawisko nadużywania Internetu zainteresowało badaczy pod koniec lat 90. XX wieku. Obecnie definiuje się je jako zachowanie, które charakteryzuje:

  • brak kontroli nad czasem i intensywnością korzystania z Internetu - użytkownik „buszuje” po sieci więcej czasu niż zamierzał, odczuwa ciągłą potrzebę bycia w sieci;
  • zaniedbanie pozostałych sfer życia na rzecz czasu spędzonego online: porzucenie aktywnych form wypoczynku, dbania o higienę osobistą, zainteresowania nauką oraz zdrowiem.


Jak określa raport Fundacji Dzieci Niczyje pt. „Badanie nadużywania Internetu przez młodzież w Polsce i Europie”, dysfunkcyjne używanie Internetu jest terminem szerszym niż nadużywanie Internetu, ponieważ zawiera w sobie zakres znaczeniowy nadużywania Internetu oraz zagrożenia jego nadużywaniem. W Polsce 1,3 proc. respondentów wykazuje objawy nadużywania Internetu, podczas gdy 12 proc. jest nim zagrożonych.

Na podstawie przeprowadzonego badania wskazano, że:

  • 13,3 proc. badanych dysfunkcyjnie używa Internetu.
  • Problem dysfunkcyjnego korzystania z Internetu częściej dotyczy chłopców, starszych nastolatków oraz osób, których rodzice mają wykształcenie podstawowe.
  • Osoby dysfunkcyjnie korzystające z Internetu częściej przejawiają zaburzenia psycho­społeczne.


Badanie wykazało także istnienie silnej zależności między dysfunkcyjnym korzystaniem z Internetu a uprawianiem hazardu, korzystaniem z portali spo­łecznościowych oraz graniem w gry online. Odwrotna zależność występuje w przypadku odrabiania prac domowych przy pomocy Internetu - osoby, które częściej używają sieci do odrabiania lekcji i poszukiwania informacji, rzadziej wykazują symptomy dys­funkcyjnego korzystania z sieci.

Zagrożenia po drugiej stronie

Korzystanie z Internetu niesie za sobą wiele poważnych zagrożeń, zwłaszcza dla młodych i niedoświadczonych użytkowników. Do najczęstszych niebezpiecznych zjawisk należą: cyberprzemoc, uwodzenie dzieci oraz pornografia.

Badania wykazały, że aż 68,6 proc. respondentów kontaktuje się w Internecie z osobami, których wcześniej nie spotkało w świecie realnym, a 45,5 proc. to osoby kontaktujące się z nieznajomymi. 5,4 proc badanych wyraziło odczucie niepokojącego bądź nieprzyjemnego doświadczenia kontaktu z nieznajomymi w Internecie, a aż 30,8 proc. respondentów spotkało się w świecie realnym z osobą poznaną w sieci.

W trakcie surfowania po Internecie 67,3 proc. osób napotkało na różnego rodzaju materiały pornograficzne, z czego 32,8 proc. stwierdziło, że doświadczenie to było dla nich niepokojące lub nie­przyjemne. Kontaktu z materiałami pornograficznymi częściej zgłaszali chłopcy niż dziewczynki. Aż 21,5 proc. respondentów padło ofiarą zjawiska cyberprzemocy. Badania wykazują, że dziewczynki bardziej niż chłopcy są narażone na cyberprzemoc.

Rodzaje aktywności online w świetle wyników badania

Ze względu na dużą różnorodność zawartości Internetu ważne jest wyodrębnienie pewnych formy aktywności online, mogących przyczyniać się do nasilenia dysfunkcyjnego korzystania z sieci. Większość badaczy koncentruje swoją uwagę na uzależnieniowym potencjale portali społecznościowych oraz gier online. Aktywność online występuje w trzech głównych obszarach. Należą do nich portale społecznościowe, gry oraz hazard. Jak wskazują autorzy badania, 90 proc. respondentów posiadało konto przynajmniej na jednym z portali społecznościowych. Portale społecznościowe częściej użytkują dziewczynki niż chłopcy. W dni szkolne aż 32 proc. młodzieży spędza na portalach społecznościowych przynajmniej 2 godziny dziennie.

W przypadku badań dotyczących hazardu wykazano, że 6,3 proc. respondentów uprawia go w sieci. Ryzyko dysfunkcyjnego korzystania z Internetu jest trzykrotnie wyższe w przy­padku osób uprawiających hazard. Tymczasem 62,75 proc. respondentów gra w gry online. Wyniki badań pokazały, że ryzyko dysfunkcyjnego korzystania z Internetu jest dwukrotnie wyższe w przy­padku osób grających online. Istnieje silna zależność między czasem spędzanym na graniu online a dys­funkcyjnym korzystaniem z Internetu. Nadużywanie Internetu związane z grami online częściej dotyczy chłopców niż dziewczyn.

Objawy nadużywania Internetu

Mark Griffiths wyróżnił sześć objawów świadczących o nadużywaniu Internetu. Spełnienie przynajmniej trzech z nich może wskazywać na problem (za: Kaliszewska, 2007). Do objawów tych należą:

  • dominacja – problem ten pojawia się wówczas, gdy korzystanie z Internetu staje się najważniejszą czynnością w życiu, co przejawia się m.in. zaabsorbowaniem emocjonalnym i myślowym nawet, gdy osoba nie może korzystać z sieci;
  • zmiana nastroju - kiedy użytkownik korzysta z Internetu po to, aby poprawić sobie nastrój lub zapomnieć o problemach;
  • zwiększona tolerancja — postrzegana jako proces rosnącego zapotrzebowania na korzystanie z Internetu (pojawienie się poprawy nastroju w związku z korzystaniem z Internetu wymaga coraz dłuższego czasu spędzonego online);
  • zespół abstynencyjny — stan, w którym ograniczenie, bądź brak możliwości korzystania z Internetu staje się przyczyną nieprzyjemnych stanów psychicznych (rozdrażnienia, poirytowania, niepokoju);
  • konflikt — występuje między użytkownikiem a jego otoczeniem (rodziną, znajomymi) oraz między spędzaniem czasu w Internecie a innymi typami aktywności (nauką, sportem);
  • nawroty – rozumiane jako intensywne, niekontrolowane korzystanie z Internetu po ograniczonym lub kontrolowanym czasie użytkowania.


Terapeuci zajmujący się problemem nadużywania Internetu wskazują, że dzieci i młodzież mogą uciekać w świat Internetu ze względu na towarzyszące im głębokie problemy, do których zaliczają niepowodzenia szkolne, odrzucenie przez grupę rówieśniczą i konflikty w rodzinie. (Chocholska, Osipczuk, 2009).


Na podstawie raportu Fundacji Dzieci Niczyje pt. „Badanie nadużywania Internetu przez młodzież w Polsce i Europie” opracowała AF
fot. iStock

Skomentuj
powrót na górę
Napisz do nas!
Na pytania naszych Czytelników odpowiada dr med. Bohdan T. Woronowicz.
Wystarczy wypełnić poniższy formularz.

Odpowiedzi będą publikowane anonimowo na stronach portalu.
Przesłane w formularzu dane pozostają do wiadomości Redakcji.
Wyrażam zgodę na publikację w serwisie UZALEŻNIENIE.com.pl