Jak wynika z badań to, czy wychowywanie się w rodzinie alkoholowej wpłynie negatywnie na dziecko zależy od momentu, w którym zaczyna ono dostrzegać alkoholizm w rodzinie (Wilson i Oxford, 1978). Badania wykazują też, że większe prawdopodobieństwo wystąpienia problemów w dorosłym życiu mają dzieci alkoholików, które od małego wychowywały się ze świadomością istnienia problemu alkoholowego (Morehouse i Scola, 1986; Werner, 1986).

Osoby wychowywane w rodzinach alkoholowych mogą przejawiać charakterystyczne cechy osobowości. Mówi się o tzw. syndromie Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA). Są to pewne psychiczne właściwości charakterystyczne dla dorosłych wywodzących się z rodzin dotkniętych alkoholizmem. Na podstawie badań J. Woitiz z 1983 r., Bryan E. Robinson oraz J. Lyn Rhoden (2000, s. 251-252) wyjaśniają, że dorosłe dzieci alkoholików:

  • „domyślają się tylko, jak powinna wyglądać normalna rodzina,
  • mają trudności z doprowadzaniem do końca rozpoczętych przedsięwzięć,
  • kłamią, nawet wtedy gdy równie łatwo jest powiedzieć prawdę,
  • osądzają siebie bezlitośnie,
  • nie potrafią się cieszyć,
  • traktują siebie bardzo poważnie,
  • mają trudności z nawiązaniem i utrzymaniem związków intymnych,
  • zbyt silnie reagują na zmiany, na które nie maja wpływu,
  • ustawicznie szukają aprobaty i afirmacji,
  • czują, że różnią się od innych ludzi,
  • są albo nadzwyczaj odpowiedzialni albo zupełnie nieodpowiedzialni,
  • wykazują ogromną lojalność nawet wiedząc, że ktoś na nią nie zasługuje,
  • szukają natychmiastowej gratyfikacji, wolą nie odkładać jej na później,
  • bez długiego namysłu angażują się w działania, z których trudno się wycofać, nie biorąc pod uwagę alternatywnych zachowań czy możliwych konsekwencji,
  • szukają napięcia i trudności, a następnie skarżą się na ich rezultaty,
  • unikają konfliktu lub pogłębiają go, rzadko jednak podejmują próbę rozprawienia się z trudnościami,
  • boją się odrzucenia i porzucenia, ale odrzucają innych,
  • boją się porażki, ale sabotują własne sukcesy,
  • boją się oceny i krytyki, ale krytykują i osądzają innych,
  • nie potrafią zorganizować sobie czasu ani ustanowić priorytetów, które ułatwiłyby im pracę”.

Reakcje emocjonalne i schematy zachowań DDA

Wspomnienia, które dorosłe dzieci alkoholików wynoszą z domu rodzinnego, mogą negatywnie wpływać na ich dalsze życie. Niejednokrotnie kształtują ich postrzeganie własnej osoby i wytwarzają w nich specyficzne reakcje na zachowania rodziców. Katalog takich reakcji, w oparciu o własne doświadczenia terapeutyczne z dorosłymi dziećmi alkoholików, zaprezentowała Zofia Sobolewska (2000). Zalicza ona do nich m.in.:

  • reakcje na doświadczenie odrzucenia – lęk przed odrzuceniem, poczucie niższej wartości, poczucie osamotnienia, zamrożenie uczuć oraz wyparcie się własnych potrzeb;
  • reakcje na nieprzewidywalność zachowań rodziców i wydarzeń w rodzinie – potrzeba stałego kontrolowania siebie i innych, potrzeba porządkowania życia, lęk przed zmianami oraz myślenia magiczne;
  • reakcje emocjonalne na życie w ciągłej atmosferze zagrożenia i przemocy – poczucie stałego zagrożenia, nawet wtedy, gdy nic złego się nie dzieje; silne lęki oraz brak poczucia bezpieczeństwa, miłość i gniew oraz poczucie krzywdy;
  • reakcje na chwiejne autorytety i brak jednoznacznego systemu wartości – nieufność wobec autorytetów przy silnej potrzebie ich posiadania, poszukiwanie norm i wartości i bardzo sztywne ich przestrzeganie, problemy religijne oraz niepewność co do własnej roli w rodzinie.

 

Oprac. DB
fot. iStock

Źródła:

  • Robinson Bryan E., Rhoden J. Lyn, Pomoc psychologiczna dla dzieci alkoholików, PARPA, Warszawa 2000
  • Sobolewska Zofia, Odebrane dzieciństwo. Psychologiczne problemy Dorosłych Dzieci Alkoholików, Instytut Psychologii Zdrowia, Warszawa 2000

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *